Ιστορία - Βιβλίο Μαθητή
1. Η εποχή του Διαφωτισμού Επιστροφή στην αρχική σελίδα του μαθήματος
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

 

 

 

 

 

Ευαγγελία Λούβη - Δημήτριος Χρ. Ξιφαράς
  Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία

Γ' Γυμνασίου

 

 

 

Ν ε ό τ ε ρ η  κ α ι  Σ ύ γ χ ρ ο ν η  Ι σ τ ο ρ ί α
Γ' Γυμνασίου

 

 

 

 

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ευαγγελία Λούβη
Επίκ. καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου
Δημήτριος Χρ. Ξιιφαράς
Ιστορικός
   
ΚΡΙΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Άλκης - Νικόλαος Ρήγος
Αναπλ. καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου
Όλγα Καραγεώργου - Κουρτζή
Σχολική Σύμβουλος
Μάρκος Ρενιέρης
Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
   
ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Κωνσταντίνα Κουτσουρούμπα
Φιλόλογος
   
YΠΕYΘYΝΗ ΤΟY ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Αναστασία Κυρκίνη-Κούτουλα
ΚΑΤΑ ΤΗ ΣYΓΓΡΑΦΗ Σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
   
YΠΕYΘYΝΟΣ ΤΟY YΠΟΕΡΓΟY Δημήτριος Γιαννακόπουλος
Πάρεδρος ε.θ. Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
   
ΠΡΟΕΚΤYΠΩΤΙΚΕΣ  
ΕΡΓΑΣΙΕΣ «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ - MULTIMEDIA A.E.»
   
   
Εικόνα εξωφύλλου: Κωνσταντίνος Βολανάκης, Τα εγκαίνια της διώρυγας της Κορίνθου (1893),
Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα.
Γ' Κ.Π.Σ./ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ/ Ενέργεια 2.2.1 / Κατηγορία Πράξεων 2.2.1.α:
«Αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών και συγγραφή νέων εκπαιδευτικών πακέτων»
 

 

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟYΤΟ
Δημήτριος Γ. Βλάχος
Ομότιμος Καθηγητής του Α.Π.Θ.
Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
.

Πράξη με τίτλο:

«Συγγραφή νέων βιβλίων και παραγωγή
υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού με βάση
το ΔΕΠΠΣ και τα ΑΠΣ για το Γυμνάσιο»


 

Επιστημονικός Yπεύθυνος Έργου
Αντώνιος Σ. Μπομπέτσης
Σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου


  Αναπληρωτές Επιστημονικοί Yπεύθυνοι Έργου
Γεώργιος Κ. Παληός
Σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Ιγνάτιος Ε. Χατζηευστρατίου
Μόνιμος Πάρεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Έργο συγχρηματοδοτούμενο 75% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους.

 

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

 

Ευαγγελία Λούβη - Δημήτριος Χρ. Ξιφαράς

ΑΝΑΔΟΧΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ
Εικόνα

Ν ε ό τ ε ρ η  κ α ι  Σ ύ γ χ ρ ο ν η  Ι σ τ ο ρ ί α

Γ' Γυμνασίου

 

 

 

 

 

 

 

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ
ΑΘΗΝΑ

 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγικό σημείωμα

Μέρος Πρώτο
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ:
ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

1. Η εποχή του Διαφωτισμού
2. Η αμερικανική επανάσταση
3. Η έκρηξη και η εξέλιξη της γαλλικής επανάστασης (1789-1794)
4. Η τελευταία φάση της γαλλικής επανάστασης (1794-1799) και η εποχή του Ναπολέοντα (1799-1815)

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ:
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

5. Ο ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι.
6. Τα επαναστατικά κινήματα των ετών 1820-1821 στην Ευρώπη
7. Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της ελληνικής επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες
8. Η εξέλιξη της ελληνικής επανάστασης (1821-1827)
9. Πρώτες προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων για συγκρότηση κράτους
10. Ελληνική επανάσταση και Ευρώπη
11. Τα επαναστατικά κύματα του 1830 και του 1848 στην Ευρώπη

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ:
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕYΡΩΠΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ

12. Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης
13. Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης
14. Οι ενοποιήσεις της Ιταλίας και της Γερμανίας. Νέα εθνικά κράτη στα Βαλκάνια
15. Αποικιοκρατία και αποικιακοί ανταγωνισμοί
16. Εξελίξεις στην αμερικανική ήπειρο, στην Κίνα και στην Ιαπωνία

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ:
ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡYΣΗ ΤΟY ΕΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟY 20ού ΑΙΩΝΑ

17. Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας (1828-1831). Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης (1829)
18. Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την 3η Σεπτεμβρίου 1843
19. Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862)
20. Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909)
21. Το κρητικό ζήτημα (1821-1905)

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ:
ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΠΝΕYΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟYΡΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ

24. Επιστήμες και στοχασμός στον κόσμο τον 19ο αιώνα
25. Τέχνες και Γράμματα στον κόσμο τον 19ο αιώνα
26. Πνευματική ζωή, Γράμματα και Τέχνες στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα


Μέρος Δεύτερο
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Β' ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ:
Η ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΟ ΓΟYΔΙ (1909) ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ (1913)

27. Το κίνημα στο Γουδί (1909)
28. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος πρωθυπουργός: η βενιζελική πολιτική της περιόδου 1910-1912
29. Οι βαλκανικοί πόλεμοι (1912-1913)
30. Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια αμέσως μετά τους βαλκανικούς πολέμους

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ:
Ο Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1914-1918)

31. Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του Α’ Παγκόσμιου πολέμου
32. Η Ελλάδα στον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο – Ο Εθνικός Διχασμός
33. Η ρωσική επανάσταση
34. Η λήξη του Α’ Παγκόσμιου πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ:
Ο ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (1919-1922)

35. Οι διεκδικήσεις της Αντάντ και της Ελλάδας στην Οθωμανική αυτοκρατορία
36. Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου
37. Το τουρκικό εθνικό κίνημα
38. Ο μικρασιατικός πόλεμος (1919-1922)
39. Εξελίξεις σε Ελλάδα και Τουρκία μετά τον μικρασιατικό πόλεμο

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ:
Η ΕΠΟΧΗ ΤΟY ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟY (1919-1939)

40. Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση
41. Κοινωνικές διαστάσεις της κρίσης του 1929
42. Πολιτικές διαστάσεις της κρίσης του 1929
43. Η Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936
44. Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ:
Ο Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ

45. Τα προμηνύματα και τα αίτια του Β’ Παγκόσμιου πολέμου
46. Ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος
47. Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.
48. Κατοχή, Αντίσταση και Απελευθέρωση
49. Τα αποτελέσματα του Β’ Παγκόσμιου πολέμου και η ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών

 

Μέρος Τρίτο
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟY Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟY ΠΟΛΕΜΟY ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟY 20ού ΑΙΩΝΑ

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΕΚΑΤΟ:
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟY Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟY ΠΟΛΕΜΟY ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟY 20ού ΑΙΩΝΑ

50. Η πολιτική διαίρεση της μεταπολεμικής Ευρώπης
51. Διπολισμός και ψυχρός Πόλεμος
52. Το τέλος της αποικιοκρατίας και η ανάδυση του Τρίτου Κόσμου
53. Η κατάρρευση των λαϊκών δημοκρατιών και η μεταψυχροπολεμική Ευρώπη

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΩΔΕΚΑΤΟ:
Η ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟY Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟY ΠΟΛΕΜΟY ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟY 20ού ΑΙΩΝΑ

54. Ο εμφύλιος πόλεμος και τα κύρια προβλήματα της μετεμφυλιακής Ελλάδας (1944-1963). Ο κυπριακός αγώνας (1955-1960)
55. Όξυνση της πολιτικής κρίσης και η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 (1963-1974)
56. Η Ελλάδα από τη Μεταπολίτευση έως τις αρχές της δεκαετίας του ’80 (1974-1981)
57. Η Ελλάδα κατά τη δεκαετία του ’80 (1981-1989)
58. Η Ελλάδα στη μεταψυχροπολεμική εποχή (1989-2001)

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΡΙΤΟ:
ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕYΡΩΠΗΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ

59. Οι κυριότεροι σταθμοί στις προσπάθειες ενοποίησης της Ευρώπης (1951-2001)
60. Η Ελλάδα και οι διαδικασίες ενοποίησης της Ευρώπης. Η Ελλάδα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ:
ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΠΝΕYΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟYΡΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

61. Επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στον κόσμο τον 20ό αιώνα
62. Τέχνες στον κόσμο τον 20ό αιώνα
63. Η ποίηση και η πεζογραφία στον κόσμο τον 20ό αιώνα
64. Τα Γράμματα στην Ελλάδα τον 20ό αιώνα
65. Οι Τέχνες στην Ελλάδα τον 20ό αιώνα


Ενδεικτική βιβλιογραφία
Γλωσσάριο
Πηγές εικονιστικού υλικού

 

 

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
  • Οι ζωές των γονιών μας και των παππούδων μας, αν συγκριθούν με τις δικές μας, παρουσιάζουν περισσότερες ομοιότητες ή διαφορές;
  • Όλα όσα βλέπουμε γύρω μας ήταν, άραγε, πάντα έτσι ή μήπως ήταν διαφορετικά;
  • Σε τελική ανάλυση, πώς διαμορφώθηκε ο κόσμος στον οποίο ζούμε σήμερα;

Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας γράφτηκε με την πρόθεση και την ελπίδα να γεννήσει τέτοιου είδους ερωτήματα και να σας προκαλέσει να τα ερευνήσετε.
Η χρονική περίοδος στην οποία αναφέρεται είναι τα διακόσια, περίπου, χρόνια από τη γαλλική επανάσταση του 1789 έως την εποχή μας. Ο τελευταίος αιώνας, δηλαδή τα χρόνια από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα, αποτελεί αυτό που ονομάζουμε σύγχρονη εποχή.
Κατά την περίοδο που θα εξετάσουμε πολλά γεγονότα επηρέασαν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, τις ζωές των ανθρώπων. Το βιβλίο παρουσιάζει τα κυριότερα από αυτά και ασχολείται, αρκετά πιο διεξοδικά, με την ιστορία των Ελλήνων, συνδέοντάς τη με την ιστορική εξέλιξη των άλλων λαών, ιδίως των γειτονικών, των Βαλκανίων και της Ευρώπης.
Η έμφαση δεν δόθηκε στην καταχώρηση πληροφοριών. Η προσπάθεια εστιάστηκε στο να παρουσιαστεί μια γενική εικόνα του 19ου και του 20ού αιώνα, και κυρίως στο να αναδειχθούν τα σημαντικότερα προβλήματα που απασχόλησαν κάθε εποχή, καθώς και η κληρονομιά που άφησε αυτή η εποχή στους μεταγενέστερους.
Στο πλαίσιο αυτό, η ιστορική αφήγηση είναι μάλλον συνοπτική και αποσκοπεί όχι μόνο στη γνώση, αλλά κυρίως στην ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας. Αυτή μπορεί να αποκτηθεί με την εκμάθηση μεθόδων και τεχνικών προσέγγισης του παρελθόντος, με τη μελέτη παραθεμάτων γραμμένων από διαφορετική οπτική γωνία το καθένα, όπως, επίσης, και με κατάλληλες ασκήσεις. Στόχος μας είναι πάντα η διαμόρφωση μιας ιστορικής συνείδησης: αποκτώντας την ικανότητα να προβληματιζόμαστε για το παρελθόν, καλλιεργούμε την ικανότητα να σκεφτόμαστε για το παρόν. Γι’ αυτό αξίζει να ασχολούμαστε με την Ιστορία.
Οι γραπτές πηγές, οι φωτογραφίες, οι χάρτες, τα διαγράμματα, γενικότερα το υποστηρικτικό υλικό που συνοδεύει την αφήγηση αποτελούν συμπληρωματικούς ή εναλλακτικούς τρόπους για να προσεγγίσει κανείς το παρελθόν και αξίζει τον κόπο να αξιοποιηθούν στον μέγιστο βαθμό.
Όσα ειπώθηκαν μέχρι στιγμής μαρτυρούν ότι το βιβλίο δεν γράφτηκε για να απομνημονευθεί. Ούτε σκοπός του είναι να λειτουργήσει σαν μια αποθήκη γνώσεων από την οποία θα παίρνει ο καθένας ό,τι θέλει. Αν στην αρχή τονίστηκε ότι το βιβλίο γράφτηκε για να γεννήσει ερωτήματα, εδώ αξίζει να υπογραμμιστεί ότι στόχος του δεν είναι ούτε να δώσει έτοιμες απαντήσεις, ούτε, πολύ περισσότερο, να τις υπαγορεύσει.
Θα επιτύχει τον σκοπό του μόνο αν βοηθήσει να γεννηθούν σκέψεις και παρακινήσει όσες και όσους το χρησιμοποιήσουν να αναζητήσουν άλλα βιβλία και άλλες πηγές πληροφόρησης για να βρουν απαντήσεις στα ερωτήματά τους.

Όλοι όσοι θα το διδαχτούν και θα το διδάξουν θα βρουν στις σελίδες του στοιχεία της δικής τους
ζωής. Άλλοτε λιγότερα και άλλοτε περισσότερα. Ο κόσμος στον οποίο αναφέρεται το βιβλίο είναι ο κόσμος που ζούμε. Δεν είναι κάποιος κόσμος ξένος και άγνωστος. Κατά συνέπεια, η κατανόηση στηρίζεται, από τη μία πλευρά, στις πληροφορίες που προσφέρει το βιβλίο και, από την άλλη, στις εμπειρίες, στη βιωματική προσέγγιση όσων το χρησιμοποιήσουν.
Το βιβλίο καλό θα ήταν να αντιμετωπιστεί σαν ένα σκάφος που ταξιδεύει συνεχώς στη νεότερη και σύγχρονη ιστορία.Όλοι όσοι είναι μέσα σ’ αυτό, άνθρωποι του σήμερα, σχολιάζουν και συζητούν όσα βλέπουν γύρω τους. Τα τοπία που συναντούν δεν είναι ίδια με αυτά που γνωρίζουν, αλλά δεν τους είναι και άγνωστα. Βλέπουν εικόνες για πρώτη φορά, αλλά έχουν ξανακούσει γι’ αυτές. Σ’ αυτή τη γοητευτική περιπλάνηση στον χρόνο, οι επιβάτες του σκάφους, όλοι εμείς, έχουμε πολλά να μάθουμε, πολλά να πούμε και κυρίως πολλά να σκεφτούμε.
Το σκάφος με το οποίο ταξιδεύουμε, δηλαδή το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, είναι σχεδιασμένο έτσι, ώστε να δίνει την ελευθερία σε όσους το χρησιμοποιούν να διαλέγουν εκείνοι τα ταξίδια που προτιμούν. Όποια κι αν είναι η διαδρομή που θα διαλέξετε, ένα μόνο μένει να σας πούμε...

 

Καλό ταξίδι στον κόσμο της Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας
Οι συγγραφείς